HasankeyfDiclenin kýyýsýnda, zamanýnda medreseler, rasathane, darüþþifa ve diðer eðitim kurumlarýyla bölgenin ilim ve kültür merkezi olan Hasankeyf, ulaþým yollarý ve ticaret merkezlerinin yer deðiþtirmesiyle günümüzde önemini yitirmiþtir.
Ýlçe, sahip olduðu zengin tarihsel yapýlar nedeniyle 1981 yýlýnda bütünüyle sit alaný ilan edilerek koruma altýna alýnmýþtýr. GAP projesi kapsamýnda bulunan Ilýsu Barajý nedeniyle bu tarihsel yapýlar bütünüyle sular altýnda kalacaktýr.Bu konuda çalýþmalar Kültür Bakanlýðý ve DSÝ Genel Müdürlüðü tarafýndan yürütülmektedir.
Tarihçe:Hasankeyf`in ne zaman kurulduðu tam olarak bilinememektedir.Þehrin jeopolitik yapýsý çok eski bir yerleþim merkezi olduðu ihtimalini kuvvetlendirmektedir.Bugün bile zaman zaman bazýlarý mesken olarak kullanýlan çok sayýdaki maðaralar, insanlarýn çok eski çaðlarda burada yerleþtiklerini göstermektedir.
Mevcut bilgilere göre,Hasankeyf kalesinin kurulmasý,MS. 4`üncü yüzyýla rastlamaktadýr.Bu yüzyýl ortalarýnda, Diyarbakýr çevresini ele geçiren Bizans Ýmparatoru Konstantinos, bölgeyi korumak amacýyla iki sýnýr kalesi inþa ettirmiþtir.Bu iki kaleden birisi Hasankeyf Kalesidir.
Kale,Sasanilere karþý siyasi bir önem kazanýnca, daha saðlam bir þekilde yeniden tahkim edilmiþtir.Hasankeyf, MS. 639 yýlýnda Emeviler tarafýndan fethedilmiþtir.Bu tarihten sonra;Abbasiler, Hamdaniler, Mervaniler, Artuklular, Eyyubiler ye Osmanlýlar hakimiyet kurmuþlardýr.Hasankeyf en parlak dönemini Artuklular döneminde yaþamýþtýr.Merkezde bu dönemden kalan pek çok tarihi eser mevcuttur.
Ýklim: Bölgeye hayat veren Dicle Nehri, yörenin iklimini de etkilemektedir.Nehir kýþ aylarýnýn ýlýman geçmesini saðlamaktadýr. Ortalama sýcaklýk 25° C olup en yüksek ortalama ýsý 40-43° C, en düþük ortalama ýsý 6-8° C arasýnda deðiþmektedir.
